|
Pakken we het palet om het grauwe
lauwe leven der negentienden eeuw
te schilderen, kiezen we voor bruinen
en grijzer grijs van gevels en schaduwen,
zwart voor het lakense pak van de levende
monumenten: de dominee, de regent en
de notaris die in hun ledigheid, ver
van het gewoel op straat, het gevoel
der stervelingen dachten te vertolken –
het speeltuig in de zwakke hand wil
ik den citer dwingen, hoe flauw
mijn laaggespannen snaren, hoe loos
ook mijn zangstem zijn, mijn hart
gebiedt: we dichten minnezangen,
schenken de stad desnoods onzen
laatsten citerslag. Hart rijmde
schaamteloos op smart, de winter
huilde, ogen flauwden, geweend
werd er innig, droefenis was wonderbaar.
Frikken met bakkebaarden, knevels en
boorden, hun deftige postuur, de wereld
aan hun voeten, naast hun baksteengotiek
zweetten de huizen uit iedere
porie droop het roet langs de gevels.
Eerste stenen werden gelegd
van molens, kerken, molens, kerken,
molens, kerken, we baden Godt
almachtig tot versachtinge van
synen toorne over deze landen,
van Gerrit Guis werd een koe gestolen,
we bouwden, stichtten, ontsloten,
openden, verpachtten, richtten op,
lieten te water, liepen te hoop,
maalden, vlochten, goten, bliezen
glas, sneden kurk, sjouwden, blusten
branden, brandden, stookten, sloopten,
braken af, dronken, overleden, wijl Godt
tot heil des sterv’lings dat gebood.
Drie keer in honderd jaar heeft iemand
geprobeerd de verstikkende stad te ontstijgen
op zoek naar hemels leven werd
een zak lucht verhit geen hoogtevrees
geen hoogtevrees het uitspansel in,
dit beangstigende boven de groezelige
huizen verglijden, dit rondhangen
in het wezensvreemde liefderijke,
het uitzicht op de horizon waar sintels
gloeiden, het beneden lokte – zwaartekracht.
Toen een jongen fluitend over straat
ging, talmde een hand die het venster
sloot een pooze, terwijl
elders de schilders van het licht
in de buitenlucht verf op hun palet
knepen om een nieuwe lente
te bezingen – zon en witte weelde
in een azuren zwerk, maar in de verte
naderden reeds de wolken van de wereldbrand.
Bovenstaand gedicht op het thema ‘Schiedam in de negentiende eeuw’ werd geschreven ter gelegenheid van de Open Monumentendagn op 11 en 12 september 2010. Het gedicht bevat toespelingen op poëzie van Isaäc da Costa, Herman Gorter en Jan Greshoff.
|
